Sınır Dışı (Deport) Kararı ve İdari Gözetimin Kaldırılması

Yabancı ülke vatandaşları, Türkiye Cumhuriyeti sınırları içerisindeyken çeşitli yasal gerekçeler veya kamu düzeni ihlalleri sebebiyle sınır dışı edilebilirler. Halk arasında sıklıkla kullanılan adıyla bu işlem deport kararı olarak bilinir. Hakkında sınır dışı etme işlemi tesis edilen yabancıların haklarını korumak, süreleri kaçırmamak ve hürriyeti bağlayıcı idari gözetim kararlarına karşı durmak adına uzman bir deport avukatı ile çalışılması yasal bir zorunluluktur. Deport kararları, hukuka aykırı idari işleme karşı yapılacak doğru itirazlar ve açılacak yürütmenin durdurulması talepli iptal davaları ile ortadan kaldırılabilir. Bu kapsamda, sınır dışı kararının yabancı kişiye tebliğ edilmesinden itibaren 7 gün içerisinde alanında uzman bir deport kaldırma avukatı ile iletişime geçilmesi, hak düşürücü sürelerin kaçırılmaması adına hayati önem taşımaktadır.

Hakkında sınır dışı etme kararı alınan yabancı uyruklu kişiler hakkında, 6458 Sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu (YUKK) Madde 57/2 gereğince idari gözetim kararı alınır. İdari gözetim kararı, en geç 48 saat içerisinde kolluk görevlileri (polis veya jandarma) tarafından uygulamaya konularak, yabancı ülke vatandaşı ilgili bölgedeki Geri Gönderme Merkezi’ne (GGM) sevk edilir.

özellikle Doğu Anadolu ve sınır bölgelerindeki yoğunluk sebebiyle yabancılar çoğunlukla Van Kurubaş Geri Gönderme Merkezi, Erzurum Aşkale Geri Gönderme Merkezi veya Iğdır Geri Gönderme Merkezi bünyesinde idari gözetim altına alınmaktadır. Bununla birlikte batı illerinde sevk edilen yabancı kadınların deport işlemleri Silivri Geri Gönderme Merkezi üzerinden yürütülürken; yabancı erkeklerin işlemleri Çatalca Geri Gönderme Merkezi bünyesinde tamamlanmaktadır.

Geri gönderme merkezine götürülen yabancılar, idari işlemlerin ardından kolluk görevlileri vasıtasıyla sınır dışı edilirler. Ancak bu süreçte deport kararını iptal etmek üzere İdare Mahkemesine başvuran yabancılar hakkında mahkeme yürütmeyi durdurma kararı verirse, yargılama sonuçlanıncaya kadar yabancı kişi ülkede kalmaya devam eder. Mahkeme kesin bir hüküm kurana kadar yabancının sınır dışı edilmesi kanunen mümkün değildir.

Sınır dışı etme kararı uygulanırken, yabancı uyruklu kişi kolluk görevlileri tarafından doktor muayenesi işlemi için hastaneye götürülür ve gerekli sağlık kontrolleri raporlaştırılır. İl Göç İdaresi müdürlükleri tarafından yürütülen bu operasyonel süreçlerde, yabancı kişiler tutuldukları geri gönderme merkezlerinden kendi ülkelerine ya da kabul edilecekleri istedikleri başka bir üçüncü ülkeye gönderilirler.

Deport Kaldırma Davasında Görevli ve Yetkili Mahkeme

Sınır dışı edilme (deport) kararlarının iptali amacıyla açılacak davalar, bu işlemlerin birer idari tasarruf olması sebebiyle İdare Mahkemelerinde açılmak zorundadır. Sınır dışı kararını veren valilik veya göç idaresi müdürlüğünün bulunduğu yer mahkemesi yetkilidir. Örneğin; Van Valiliği veya Van İl Göç İdaresi Müdürlüğü tarafından tesis edilen deport kararlarına karşı Van İdare Mahkemesi nezdinde dava açılması gerekmektedir. Benzer şekilde Erzurum veya Iğdır valiliklerince alınan kararlara karşı da ilgili illerin İdare Mahkemelerine müracaat edilir.

Diğer taraftan, yabancının özgürlüğünün kısıtlanması anlamına gelen idari gözetim kararına karşı yapılacak itirazlarda görevli merci Sulh Ceza Hakimliğidir. İdari gözetim kararına karşı açılan davalarda yetkili mahkeme, gözetim işleminin fiilen uygulandığı yani yabancının tutulduğu yer mahkemesidir. Van Kurubaş GGM'de tutulan bir yabancı için Van Sulh Ceza Hakimliğine; Erzurum Aşkale GGM'de tutulan bir yabancı için ise Aşkale Sulh Ceza Hakimliğine ivedi salıverilme başvurusu yapılmalıdır.

Deport (Sınır Dışı Edilme) Kararı Nasıl Kaldırılır?

Bir yabancı hakkında tesis edilen deport cezasının kaldırılması, giriş yasağının iptal edilmesi ve deport cezasının durdurulması işlemleri karmaşık bir mevzuat altyapısına sahiptir. Bu nedenle yabancılar hukuku alanında uzmanlaşmış bir deport kaldırma avukatı, göçmen avukatı veya yabancı hukuku avukatı vasıtasıyla hukuki destek alınması sürecin selameti açısından esastır.

Yabancı ülke vatandaşlarının, kendi dillerine ve Türk mevzuatına uzak olmaları sebebiyle tek başlarına bu süreci yürütmeleri ve olumlu sonuçlandırmaları oldukça zordur. Zaman karşı yarışılan bu idari süreçte uzman bir avukat, hem güncel hukuk kurallarını hem de Geri Gönderme Merkezlerindeki pratik uygulamaları bildiği için hak kayıplarını engeller.

Türkiye’de bulunan yabancılar, 6458 Sayılı Kanun kapsamında uygulanan giriş yasaklarından birini ihlal ettikleri, vize sürelerini geçirdikleri veya kaçak çalışarak ikamet izinlerini riske attıkları takdirde sınır dışı edilirler. Haklarında alınan bu kararları durdurmak, yürütmeyi durdurma teminatı almak ve yasal yollardan Türkiye'ye yeniden girişlerini sağlamak adına profesyonel hukuki danışmanlık hizmeti sunmaktayız.

Deport Kararını Durdurmak Mümkün Mü?

Sınır dışı etme kararı idari bir işlem olup, mevzuat gereğince deport edilmek üzere yabancının havaalanlarından veya sınır kapılarından çıkışı planlanır. Yabancı kişinin kendisi ya da yetkilendirdiği deport kaldırma avukatı bu karara karşı yasal süresi içinde itiraz edebilir. Kararın tebliğinden itibaren başlayan 7 günlük süre içerisinde İdare Mahkemesine iptal davası açıldığında, davanın açılması (bazı istisnai tahdit kodları hariç) sınır dışı etme işlemini kendiliğinden durdurur. Mahkeme süreci boyunca kişi Türkiye’de yasal olarak kalmaya devam edebilir.

Yabancıların sıklıkla deport edilme sebepleri arasında vize süresi ihlali veya oturma izni (ikamet) süresinin aşılması yer alır. İhlalin niteliğine göre yabancıya belirli bir süre ülkeye giriş yasağı konulabileceği gibi, işlenen bazı adli suçlar nedeniyle ülkeye giriş tamamen süresiz olarak da kapatılabilir. Oturma izni olmasına rağmen çalışma izni bulunmayan ve kaçak olarak çalıştığı tespit edilen yabancılar da yasal mevzuat gereği sınır dışı edilmek üzere Geri Gönderme Merkezlerine sevk edilirler.

Deport Kararı Ne Kadar Süreyle Verilir?

Hakkında sınır dışı kararı verilen bir yabancıya, ihlalin mahiyetine ve yasal gerekçesine göre 5 ay ile 5 yıl arasında değişen sürelerle Türkiye’ye giriş yasağı konulabilir. Ancak yabancının deport edilme sebebi genel kamu sağlığını tehlikeye düşürecek bulaşıcı bir hastalık ya da kamu güvenliğini tehdit eden terör, organize suç gibi ağır bir fiile dayanıyorsa bu durum sınırsız giriş yasağına (tahdit koduna) dönüşebilir ve kaldırılması çok daha sıkı hukuki prosedürlere tabidir. Basit vize ihlallerinde süreler daha kısa tutulurken, adli olaylarda cezalar üst sınırdan uygulanır.

Türkiye’yi Terke Davet Nedir?

Hakkında sınır dışı etme kararı alınan bazı yabancılara, durumlarının niteliğine göre ülkeyi kendiliğinden terk edebilmeleri için 15 günden az olmamak kaydıyla 30 güne kadar bir süre tanınır. Bu işleme Türkiye’yi terke davet denir. Kendilerine terke davet belgesi (çıkış izin belgesi) verilen yabancılar bu süre zarfında sınır kapılarından çıkış yaparlarsa haklarında GGM'ye alınma gibi idari gözetim hükümleri uygulanmaz. Ancak terke davet harca tabi olmasa da yabancının varsa geçmiş vize ihlali cezalarını sınır kapısında ödemesi gerekir.

Aşağıda belirtilen durumlardaki yabancılar için terke davet hükümleri uygulanmaz ve kolluk marifetiyle 48 saat içerisinde doğrudan geri gönderme merkezlerine sevk edilirler:

• Kamu düzenini ihlal edenler, kamu sağlığı veya güvenliği için tehdit oluşturanlar,

• Türkiye’ye yasa dışı yollarla giriş ve çıkış kurallarını ihlal edenler,

• Kaçma veya kaybolma tehlikesi bulunanlar,

• Sahte veya geçersiz belge (pasaport, ikamet kartı) kullananlar,

• Haklı bir mazereti olmaksızın tanınan süre içinde Türkiye'yi terk etmeyenler.

Geri Gönderme Merkezinde Kalma Süresi Ne Kadardır?

Geri gönderme merkezlerindeki idari gözetim süresi kanunen en fazla 6 aydır. Ancak yabancı ülke vatandaşının menşe ülkesiyle işbirliği yapmaması, şahsi bilgileri ve pasaportu hakkında yalan/eksik beyanda bulunması nedeniyle usul işlemlerinin uzaması halinde bu süre 6 ay daha uzatılabilir. Kanuni sınır uyarınca, geri gönderme merkezinde tutulma süresi her ne sebeple olursa olsun toplamda 12 ayı geçemez.

İdari Gözetim Kararı ve Alternatif Yükümlülükler

İdari gözetim altında tutulma kararı, İl Göç İdaresi tarafından her 30 günde bir düzenli olarak yeniden değerlendirilir. Alınan devam veya sonlandırma kararları yabancı kişiye ya da onun yasal temsilcisi olan deport avukatına tebliğ edilir. GGM bünyesinde tutulan yabancılar, kararın hukuka aykırı olduğunu iddia ederek Sulh Ceza Hakimliğine ivedilikle itiraz edebilirler.

Uzman bir avukat vasıtasıyla yapılacak etkili başvurularda, yabancının özgürlüğünün kısıtlanması yerine idari gözetime alternatif yükümlülükler uygulanması talep edilebilir. Yabancı uyruklu bir kişinin GGM hücresinde kalması yerine dışarıda hayatına devam etmesini sağlayan bu alternatif yükümlülükler şunlardır:

• Elektronik izleme (kelepçe veya cihazla takip),

• Belirli bir adreste ikamet etme zorunluluğu (imza yükümlülüğü),

• Teminat (kefalet) gösterme,

• Kamu yararına gönüllülük hizmetlerinde görev alma.

İdari gözetim kararına karşı Sulh Ceza Hakimliğine yapılan itirazlar hakim tarafından 5 gün içerisinde karara bağlanır. Verilen serbest bırakma veya reddetme kararı kesin olmakla birlikte, yabancının durumunda veya dosyasında değişen yeni koşullar (sağlık durumu, evlilik, yeni deliller) ortaya çıktığı takdirde avukat aracılığıyla Sulh Ceza Hakimliğine tekrar tekrar itiraz başvurusu yapılması mümkündür.

Deport Kodları (Tahdit Kodları) Nedir?

Bir yabancının Türkiye’ye girişinin engellenme veya sınır dışı edilme gerekçesi, sistemine işlenen deport kodu (tahdit kodu) ile sembolize edilir. Hukuk büromuza ulaşan müvekkillerin en çok sorduğu soruların başında; "deport kodumu nasıl öğrenirim?", "deport sorgulaması nasıl yapılır?" ve "tahdit kodu nasıl kaldırılır?" soruları gelmektedir.

Deneyimli bir avukat, yabancının pasaportuna veya göç idaresi veri tabanına işlenen spesifik tahdit koduna göre özel bir itiraz stratejisi geliştirir ve mahkemeye sunulacak dilekçeleri bu kodun hukuki niteliğine göre hazırlar.

En Sık Karşılaşılan Tahdit ve Deport Kodları Nelerdir?

• V-68: İkamet izni bakanlık iznine tabi olanlar

• V-69: İkamet izni iptal edilen yabancılar

• V-70: Sahte/Danışıklı evlilik yoluyla ikamet almaya çalışanlar

• V-71: Adres değişikliğini bildirmeyen veya gerçeğe aykırı adres beyan edenler

• V-74: Ülkeden çıkışı bakanlık veya valiliklere bildirilecek olanlar

• V-84: 10 gün içinde ikamet izni alma koşuluna bağlı olarak giriş yapanlar

• V-87: Gönüllü geri dönüş yapan geçici koruma (Suriye uyruklu vb.) sahipleri

• V-88: Çalışma izni geçersiz kılınan yabancılar

• V-137: Türkiye’yi terke davet edilenler

• V-154: Sınır dışı etme kararına karşı idare mahkemesine başvuranlar

• V-157: İkamet izni talepleri reddedilen yabancılar

• G-26: Yasadışı örgüt faaliyetleri iddiası bulunanlar

• G-42: Uyuşturucu madde ticareti veya kullanımı suçu

• G-43: Kaçakçılık suçları

• G-48: Fuhşa aracılık etme ve yer temini suçlaması

• G-78: Bulaşıcı hastalık taşıyan yabancılar

• G-82: Milli güvenlik aleyhine faaliyet gösterenler

• G-87: Genel güvenlik açısından tehlike arz ettiği düşünülen kişiler (Kritik Koddur)

• Ç-101 / Ç-102 / Ç-103 / Ç-104 / Ç-105: Vize, ikamet veya çalışma izni ihlal süresine göre 3 aydan 5 yıla kadar değişen Türkiye’ye giriş yasakları

• Ç-113: Yasa dışı yollarla ülkeye giriş-çıkış yapanlar

• Ç-114: Haklarında adli işlem yapılan yabancılar

• Ç-115: Cezaevinden tahliye olan yabancı uyruklular

• Ç-117: Kaçak ve izinsiz çalışanlar

• Ç-120: Vize veya ikamet ihlalinden kaynaklanan idari para cezasını ödemeyenler

• Ç-150: Sahte belge ile ülkeye giriş yapmaya çalışanlar

• Ç-151: Göçmen kaçakçısı veya insan taciri olduğu iddia edilenler

• N-82: Girişi ön izne bağlı istihzan kodu

• N-99: İnterpol arama kodu nedeniyle konulan kısıtlama

Geri Gönderme Merkezi’nden Nasıl Çıkılır?

Geri gönderme merkezinde idari gözetim altında tutulan bir yabancının merkezden çıkarılması ve özgürlüğüne kavuşması, profesyonel bir deport kaldırma avukatı tarafından yürütülecek Sulh Ceza Hakimliği itiraz süreci ile mümkündür. İtirazı inceleyen hakimlik, yasal olarak 5 gün içinde karar vermek zorundadır. Yapılacak itirazın basmakalıp cümlelerden uzak, somut delillere dayanan, yabancının kaçma şüphesinin olmadığını ispatlayan ve YUKK mevzuatına tam uyumlu olması durumunda idari gözetim kararı kaldırılarak yabancının salıverilmesi sağlanır.

Deport Edilen Yabancıların Seyahat Masraflarını Kim Karşılar?

Sınır dışı edilmesine karar verilen yabancı uyruklu kişinin ülkesine dönüş bilet ve seyahat masrafları öncelikle kendisi tarafından karşılanır. Yabancının maddi imkanının bulunmaması halinde masraflar Göç İdaresi Genel Müdürlüğü bütçesinden ödenir. Ancak devlet tarafından karşılanan bu seyahat masrafları geri ödenmediği sürece, yabancı ülke vatandaşının ileride Türkiye’ye yasal yollardan yeniden giriş yapmasına izin verilmez. Yabancının üzerinde bulunan nakit para, pasaport veya paraya çevrilebilir kıymetli evraklar, deport işlemlerindeki bilet masraflarını karşılamak üzere idare tarafından kullanılabilir.

Türkiye’ye ne kadar süreyle giriş yasağınızın bulunduğunu öğrenmek, mevcut tahdit kodlarınızı sorgulatmak, haksız deport kararlarını iptal ettirmek ve Geri Gönderme Merkezlerindeki yakınlarınızın acil tahliyesini sağlamak adına profesyonel hukuki destek ve dava takibi hizmeti almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.